Xác định số đồng phân là yêu cầu đặc biệt quan trọng, là vấn đề cần giải quyết sau cùng trong trình tự của một bài tập hữu cơ điển hình: xác định CTPT – biện luận CTCT – xác định số đồng phân. Làm sai ở bước cuối cùng này có thể biến những nỗ lực giải toán và biện luận trước đó của các em trở thành vô nghĩa.
 

Đây một dạng bài không hoàn toàn mới nhưng là một điển hình về sự khác nhau giữa hình thức thi trắc nghiệm và tự luận. Yêu cầu của thi trắc nghiệm đòi hỏi phải giải quyết được vấn đề thật nhanh và chính xác (không thừa, không thiếu), hơn thế nữa, các đáp án nhiễu trong câu hỏi về xác định số đồng phân thuộc loại rất khó bị loại bỏ theo các cách suy luận thông thường. Do đó, để làm tốt các yêu cầu này, buộc các em phải có được các phương pháp đúng đắn, khoa học và hệ thống để đảm bảo tính chính xác trong việc xác định nhanh số đồng phân.
 

Bài giảng sẽ nhắc lại các kiến thức cơ sở về đồng phân, độ bất bão hòa, quy tắc cộng và quy tắc nhân trong toán tổ hợp, … từ đó xây dựng thành một quy trình để thực hiện các bước đếm và các phương pháp phân tích cấu tạo để tính nhanh số đồng phân.
 

I. Cơ sở lý thuyết:
1, Độ bất bão hòa (k)

• Khái niệm về độ bất bão hòa k, ý nghĩa, phương pháp tính (theo CTPT và theo CTCT), ý nghĩa và ứng dụng trong các câu hỏi lý thuyết và bài tập hóa hữu cơ.

2, Đồng phân
a, Định nghĩa
b, Phân loại đồng phân

• Phân loại đồng phân và phân tích ý nghĩa của sơ đồ phân loại đồng phân.
• Một số chú ý về đồng phân hình học (điều kiện có đồng phân hình học, tên gọi)

II. Phương pháp đếm nhanh số đồng phân
1, Phương pháp đếm nhanh số đồng phân

• Bốn bước cơ bản trong quy trình đếm nhanh số đồng phân
• Các nguyên tắc chủ yếu và lưu ý đặc biệt quan trọng khi đếm nhanh số đồng phân

2, Thực hành phương pháp đếm nhanh số đồng phân

• Vận dụng phương pháp đếm nhanh số đồng phân để xác định số đồng phân của các nhóm hợp chất hữu cơ khác nhau.
• Các ví dụ minh họa.

III. Phương pháp tính nhanh số đồng phân
1, Các công thức tính nhanh số đồng phân

• Liệt kê 8 công thức tính nhanh số đồng phân được trình bày trong các tài liệu tham khảo hiện có.

2, Quy tắc cộng – quy tắc nhân và ứng dụng
a, Quy tắc cộng và quy tắc nhân

• Nhắc lại các đặc điểm và trường hợp vận dụng quy tắc cộng và quy tắc nhân trong toán Tổ hợp, phân biệt các biến cố “đồng thời” và “độc lập”.

b, Ứng dụng của quy tắc cộng và quy tắc nhân trong việc tính nhanh số đồng phân

• Nguyên tắc của việc ứng dụng quy tắc cộng và quy tắc nhân trong toán Tổ hợp vào việc tính nhanh số đồng phân, ví dụ minh họa.

3, Số đồng phân của các gốc hiđrocacbon mạch hở, hóa trị I
a, Gốc hiđrocacbon no, mạch hở, hóa trị I (ankyl): CnH2n+1

• Công thức tính nhanh số đồng phân của các gốc ankyl.

b, Gốc hiđrocacbon không no, 1 nối đôi, mạch hở, hóa trị I: CnH2n-1

• Cách xác định và ghi nhớ số đồng phân của các gốc hiđrocacbon không no, 1 nối đôi, mạch hở, hóa trị I.
• Nguyên nhân dẫn đến tầm quan trọng của việc phải quan tâm tới các gốc loại này.

4, Thực hành phương pháp tính nhanh số đồng phân

• Vận dụng phương pháp đếm nhanh số đồng phân để xác định số đồng phân của các nhóm hợp chất hữu cơ khác nhau.
• Các ví dụ minh họa.

IV. Một số bài tập tổng hợp và nâng cao:

• Các ví dụ mở rộng và nâng cao, sử dụng phương pháp đếm và tính nhanh số đồng phân kết hợp với việc xác định CTPT và biện luận CTCT.