Trước đây do quan điểm xem trọng "nghị luận văn học" mà "nghị luận xã hội" có vẻ chưa được chú ý lắm. Bây giờ, với sự phát triển của đời sống xã hội, "nghị luận xã hội" ngày càng có vai trò thiết thực trong cuộc sống. Thời gian gần đây trong cấu trúc đề thi môn Ngữ văn (thi học kì, thi tốt nghiệp THPT, thi Đại học) có 1 câu 3 điểm dành cho một bài nghị xã hội ngắn. Dạng đề này yêu cầu ở người viết vốn sống phong phú, tầm hiểu biết rộng và có óc tư duy sắc sảo; bài viết phải đảm bảo tính khách quan khoa học. Trong dạng đề Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí, đối với học sinh trong nhà trường, do đặc điểm về tâm lí, lứa tuổi , tầm nhận thức nên những vấn đề đặt ra để nghị luận không phải là những vấn đề phức tạp, lớn lao mà chỉ là những khía cạnh đạo đức, tư tưởng, tình cảm gắn liền với cuộc sống học tập, phương pháp nhận thức...Bài giảng của TS Trịnh Thu Tuyết sẽ đưa ra một số dạng đề, dạng câu hỏi thường xuất hiện trong các đề thi đại học, cao đẳng, và giúp người học trang bị những kĩ năng khoa học để giải quyết các vấn đề đó.

Giúp học sinh:

• Nắm được cách làm bài văn nghị luận: các bước làm bài, các kĩ năng tổng – phân – hợp, lựa chọn dẫn chứng….
• Có khả năng huy động kiến thức, kinh nghiệm bản thân về các vấn đề tư tưởng đạo lí, rèn luyện các thao tác tư duy khoa học, sắc sảo.
   

I. Dạng 1: Đề đưa ra một nhận định, nhận định ấy có thể xuất hiện qua một câu nói, một châm ngôn, một câu tục ngữ, ca dao...   
  1. Hướng dẫn khái quát các bước làm bài ở dạng đề 1   
  2. Hướng dẫn một số đề bài cụ thể
     2.1. Đề 1: Con người đồng thời phải tạo ra và chế ngự sự đam mê - J. Paul.
     2.2. Đề 2: Luận về tình mẫu tử trong cuộc đời qua lời tâm sự của người mẹ: “Nhưng trên tất cả, mẹ yêu con nên mẹ nói “không” trước những đòi hỏi vô lí của con khi mẹ biết con sẽ ghét mẹ vì điều này. Đây là cuộc đấu tranh khó khăn nhất trong cuộc đời của mẹ. Nhưng mẹ vui vì mẹ đã chiến thắng và cuối cùng con đã thành đạt”.( Trái tim người mẹ, NXB Trẻ, TP HCM, 2004).

II. Dạng 2: Đề yêu cầu luận bàn về một tính cách hoặc một trạng thái tâm lí
  1. Hướng dẫn khái quát các bước làm bài ở dạng đề 2   
  2. Hướng dẫn một số đề bài cụ thể
      2.1. Đề 1: Luận về sự bình yên
      2.2. Đề 2: Luận về sự chân thành